Lê Hữu Ích và câu chuyện hình tượng nàng thơ
Trong hội họa Việt Nam đương đại, Lê Hữu Ích là một người họa sĩ lặng lẽ nhưng giàu bản sắc. Tác giả dành nhiều tâm huyết cho hình tượng người phụ nữ, biến những dáng hình thiếu nữ thành “nàng thơ” mang vẻ đẹp Á Đông, vừa mềm mại, vừa bí ẩn, vừa chất chứa chiều sâu nội tâm. Qua từng nét cọ, từng mảng màu và khoảng lặng trong bố cục, tranh Lê Hữu Ích mở ra một thế giới riêng: tĩnh tại, mộng mị và đầy suy tưởng.
Tiểu sử Lê Hữu Ích
Lê Hữu Ích sinh năm 1968 tại Thanh Hóa và mất năm 2019. Ngay từ khi còn nhỏ, anh đã bộc lộ năng khiếu hội họa khi đạt huy chương bạc trong cuộc thi vẽ dành cho thiếu niên lứa tuổi 12 do tỉnh Thanh Hóa tổ chức. Giai đoạn 1985 -1988, ông theo học tại Trường Cao đẳng Sư phạm Nhạc họa Trung ương, sau đó tiếp tục học tại Trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội từ năm 1994 đến 1999.
Trước khi định hình rõ nét con đường hội họa cá nhân, Lê Hữu Ích từng là nghệ nhân gốm tại Công ty Gốm Bát Tràng trong giai đoạn 1991 - 1993. Từ năm 1994 đến 1999, anh tham gia các triển lãm thường niên dành cho sinh viên tại Trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội, năm 1998, anh giành giải nhất tại triển lãm mỹ thuật dành cho sinh viên.
Trong hành trình sáng tác, Lê Hữu Ích từng tham gia nhiều triển lãm trong và ngoài nước như triển lãm tại Hà Nội, Hồng Kông, Singapore, Thái Lan. Nhiều tác phẩm của họa sĩ cũng xuất hiện trong các bộ sưu tập cá nhân và tổ chức tại Nhật Bản, Hồng Kông, Singapore, Pháp, Úc, Anh, Mỹ.
Lê Hữu Ích được đánh giá là một cái tên lặng lẽ, nhưng lại có một thế giới hội họa rất riêng, đủ mạnh để tìm kiếm tiếng nói cá nhân bằng hội họa.
Chân dung họa sĩ Lê Hữu Ích
Hình tượng nàng thơ trong nét cọ của Lê Hữu Ích
Trong tiến trình phát triển của nghệ thuật, người phụ nữ luôn sở hữu một vị trí quan trọng trong nguồn cảm hứng của thơ ca, hội họa lẫn điện ảnh. Việc danh họa lấy người phụ nữ để biến họ thành “nàng thơ” trong các tác phẩm của mình đã xuất hiện từ rất sớm, giống như câu chuyện của những nữ thần Nymph của thần thoại Hy lạp đóng vai trò trong việc khơi nguồn cảm hứng nghệ thuật.
Đối với họa sĩ Lê Hữu Ích, anh đã dành rất nhiều thời gian của cuộc đời mình để theo đuổi và tôn vinh vẻ đẹp của người phụ nữ. Anh tìm kiếm tiếng nói cá nhân qua đề tài quen thuộc nhưng chọn một cách xây dựng rất mới, rất “Lê Hữu Ích” để khi nhìn vào, người mê tranh rõ biết từ bút pháp cho đến màu sắc và vẻ đẹp của các chủ thể phụ nữ không lẫn vào đâu được trong các tác phẩm của anh.
Họa sĩ Lê Hữu Ích từng chia sẻ: “Nghệ thuật chân chính nói chung cũng như hội họa nói riêng luôn coi Cái Đẹp là tận cùng, là điểm đến của sáng tạo. Vì vậy nghiễm nhiên, phụ nữ – Phái Đẹp là một đề tài hấp dẫn và bất tận của nghệ thuật. Một phần lớn trong thế giới nghệ thuật của tôi được dành cho phụ nữ. Tôi đã vẽ hàng trăm bức tranh về những người phụ nữ, trung niên, trẻ trung, thiếu phụ, thiếu nữ… Mỗi bức vẽ lại mang đến một hình ảnh người phụ nữ khác nhau mà hình ảnh nào cũng có cái đẹp riêng.”
Người phụ nữ trong các tác phẩm của Lê Hữu Ích nhẹ nhàng nhưng để lại những kết nối sâu sắc với các giá trị phương Đông. Cho dù là chất liệu sơn mài hay sơn dầu, anh luôn chọn những mảng màu tương phản mạnh mẽ để làm bật lên chủ thể chính giữa phần nền đơn giản. Cho dù thành công từ sớm với giải thưởng nghệ thuật châu Á – Thái Bình Dương Philip Morris, Lê Hữu Ích lại tìm kiếm những cuộc đối thoại khá lặng lẽ với chính bản thân. Không ồn ào, anh để chính những tác phẩm của mình lên tiếng cho câu chuyện của nó.
Có lẽ vì thế mà những người phụ nữ trong tranh của anh hầu hết đều ẩn mặt, chứa đầy những suy tư, sự bí ẩn và mộng mị ưu phiền. Chắc vì thế mà khi ta thưởng lãm các tác phẩm của Lê Hữu Ích, càng ngắm nhìn lại càng cảm thấy bản thân đang chìm sâu vào một chiều không gian đầy mê hoặc. Những vẻ đẹp nội tâm, những câu chuyện đằng sau người phụ nữ đẹp được tinh tế đưa vào nét bút, đưa vào trong đôi mắt và dáng vóc mình hạc xương mai của người phụ nữ Á đông.
Một số tác phẩm của Lê Hữu Ích
Cô gái và đèn lồng đỏ
Cô gái và đèn lồng đỏ là một tác phẩm sơn dầu kích thước 80 x 80 cm.Ngay từ tên gọi, bức tranh đã gợi ra một không gian giàu tính thị giác: hình ảnh cô gái kết hợp cùng sắc đỏ của đèn lồng, một biểu tượng thường gắn với vẻ đẹp và văn hóa phương Đông.
Trong thế giới hội họa của Lê Hữu Ích, người phụ nữ thường không được đặt vào những khoảnh khắc quá kịch tính. Thay vào đó, họ hiện diện trong sự trầm tĩnh. Với Cô gái và đèn lồng đỏ, điểm nhấn không chỉ nằm ở nhân vật mà còn ở sắc màu và biểu tượng đi kèm. Màu đỏ có thể tạo nên cảm giác rực rỡ, nhưng khi đi vào tranh Lê Hữu Ích, sắc đỏ ấy thường trở nên sâu hơn, lắng hơn, phảng phất tâm tư của người thiếu nữ.
Tác phẩm cho thấy khả năng của họa sĩ trong việc kết hợp vẻ đẹp nữ tính với yếu tố trang trí, tạo nên một bố cục vừa duyên dáng vừa giàu chiều sâu. Đây cũng là một trong những lý do khiến tranh Lê Hữu Ích dễ tạo dấu ấn với người yêu tranh: quen thuộc ở đề tài, nhưng riêng biệt ở cảm xúc.
Vẻ đẹp nữ tính, đậm chất truyền thống trong tác phẩm Cô gái và đèn lồng đỏ của họa sĩ Lê Hữu Ích
Mùa cưới
Mùa cưới là tác phẩm sơn dầu kích thước 100 x 100 cm. So với những tác phẩm có kích thước 80 x 80 cm, khuôn tranh vuông lớn hơn tạo thêm không gian để nhân vật, màu sắc và câu chuyện thị giác được triển khai rộng rãi hơn.
Tên gọi Mùa cưới gợi đến niềm vui, sự khởi đầu và vẻ đẹp của người phụ nữ trong một thời khắc đặc biệt. Tuy nhiên, với Lê Hữu Ích, niềm vui ấy có thể không được diễn tả bằng sự náo nhiệt mà bằng vẻ đẹp trầm lắng, kín đáo. Đó là thứ cảm xúc rất đặc trưng trong tranh của ông: dịu dàng nhưng không đơn giản, đẹp nhưng không chỉ dừng ở bề mặt.
Hình tượng người phụ nữ trong tà áo dài truyền thống, nữ tính với sắc trắng và vàng nổi bật của trang phục đã gợi lên cái tinh khôi trong một không gian trang trọng, đậm chất truyền thống Á Đông của ngày cưới hạnh phúc.
Tác phẩm Mùa cưới của họa sĩ Lê Hữu Ích
Cái lồng chim
Cái lồng chim là tác phẩm sơn dầu kích thước 80 x 80 cm. Trong nhiều sáng tác của Lê Hữu Ích, những hình ảnh như lồng chim không chỉ đóng vai trò là chi tiết trang trí mà còn có khả năng gợi mở tầng nghĩa biểu tượng.
Lồng chim có thể gợi đến sự nâng niu, giới hạn, khát vọng tự do hoặc một khoảng không gian riêng được bảo vệ. Khi đặt bên hình tượng người phụ nữ, biểu tượng này khiến bức tranh trở nên nhiều suy tưởng hơn. Người xem không chỉ nhìn thấy một nhân vật trong tranh, mà còn cảm nhận được một trạng thái tinh thần: tĩnh lặng, mong manh, có phần bí ẩn.
Tác phẩm Cái lồng chim của Lê Hữu ích gợi vẻ đẹp bí ẩn, tĩnh lặng
Lê Hữu Ích đã để lại một dấu ấn riêng trong hội họa Việt Nam bằng cách đi sâu vào hình tượng người phụ nữ. Những nàng thơ trong tranh ông không rực rỡ theo nghĩa thông thường, mà đẹp bởi sự tĩnh lặng, kín đáo và chiều sâu nội tâm. Qua các tác phẩm như Cô gái và đèn lồng đỏ, Mùa cưới, Cái lồng chim, người xem có thể cảm nhận rõ một thế giới hội họa giàu chất Á Đông, nơi cái đẹp được kể bằng màu sắc, dáng hình và những khoảng lặng.
Để khám phá thêm tranh của Lê Hữu Ích và các tác phẩm nghệ thuật Việt Nam đương đại, độc giả có thể tham khảo bộ sưu tập tại Green Palm Gallery.
|
GREEN PALM GALLERY – Phòng tranh Cọ Xanh Phòng tranh tại Hà Nội: 39 Hàng Gai, Hà Nội, Việt Nam
Phòng tranh tại TP Hồ Chí Minh: 49 Mạc Thị Bưởi, TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam
|