Hoàng Tích Chù (1912–2003)

1. Xuất thân và Học vấn

• Năm sinh 1912

• Quê quán: Làng Phù Lưu, xã Tân Hồng, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh – một vùng đất giàu truyền thống văn hóa. Ông sinh ra trong một gia đình trí thức (cha ông là cụ Hoàng Tích Phụng, từng làm tri huyện).

• Học vấn: Ông tốt nghiệp Khóa XI (1936 – 1941) trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương. Cùng tốt nghiệp khóa này với ông có các họa sĩ danh tiếng khác như Nguyễn Tiến Chung, Bùi Trang Chước.

2. Sự nghiệp và Hoạt động Cách mạng

• Trước năm 1945: Sau khi tốt nghiệp, ông mở xưởng vẽ tại Hà Nội và sớm khẳng định tài năng với chất liệu sơn mài.

• Thời kỳ kháng chiến chống Pháp: Ông hăng hái tham gia hoạt động cách mạng. Từ năm 1947 đến 1953, ông làm giảng viên trường Mỹ thuật kháng chiến tại Chiến khu Việt Bắc (do họa sĩ Tô Ngọc Vân làm hiệu trưởng).

• Sau năm 1954: Khi hòa bình lập lại, ông tiếp tục giảng dạy tại Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam và cống hiến hết mình cho nghệ thuật cho đến khi nghỉ hưu.

• Vị trí xã hội: Ông là Hội viên ngành hội họa Hội Mỹ thuật Việt Nam từ năm 1957.

3. Phong cách Nghệ thuật và Đóng góp

Họa sĩ Hoàng Tích Chù dành trọn đời mình để nghiên cứu và sáng tác trên chất liệu sơn mài.

• Bậc thầy màu sắc: Ông là người tiên phong tìm ra những gam màu mới cho sơn mài, đặc biệt là màu xanh lục (xanh lá cây) và màu xanh lơ. Trước đó, sơn mài truyền thống vốn chỉ bó hẹp trong các màu son, lót, vàng, bạc, then (đen).

• Bố cục và Bút pháp: Tác phẩm của ông kết hợp nhuần nhuyễn giữa nghệ thuật đồ họa truyền thống Đông phương (tính ước lệ, mảng phẳng) với tư duy tạo hình hiện đại phương Tây.

• Đề tài: Ông thường vẽ về đề tài tình quân dân, phong cảnh làng quê Việt Nam, những cô gái dân tộc, và cuộc sống lao động sản xuất.

4. Các Tác phẩm Tiêu biểu

Nhiều tác phẩm của ông hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam:

• Tổ đổi công miền núi (Sơn mài, 1958) – Tác phẩm khẳng định đỉnh cao nghệ thuật của ông với việc đưa thành công màu xanh lục vào sơn mài.

• Bác Hồ trồng cây với thiếu nhi (Sơn mài, 1971).

• Nhớ một chiều Tây Bắc (Sơn mài, 1980).

• Đêm hậu phương (Sơn mài, 1965).

5. Giải thưởng Cao quý

Với những đóng góp to lớn cho nền nghệ thuật nước nhà, họa sĩ Hoàng Tích Chù đã được trao tặng:

• Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học Nghệ thuật (Đợt II - năm 2000).

• Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng Ba.

• Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhì.

• Huy chương Vì sự nghiệp Mỹ thuật Việt Nam.