Sơn dầu và acrylic: Một số sự khác biệt
Người yêu tranh chắc không còn xa lạ với các khái niệm về chất liệu trong hội họa như bột màu, sơn mài, sơn dầu hay sơn acrylic. Nếu bột màu và sơn mài mang lại những trải nghiệm hoàn toàn khác biệt, sơn dầu và sơn acrylic thi thoảng vẫn gây khó khăn trong việc phân biệt đối với những người xem mới. Hôm nay cùng Green Palm điểm ra những nét đặc trưng riêng tạo nên sức cuốn hút của sơn dầu và acrylic nhé!
Sự khác biệt về lịch sử hình thành
Sơn dầu trong lịch sử hội họa mang tính cổ điển. Nó được phát triển lần đầu vào thế kỷ 12 và đã sử dụng xuyên suốt lịch sử hội họa để tạo ra rất nhiều tác phẩm kinh điển. Chẳng hạn như “Mona Lisa” của Leonardo da Vinci hay “Đêm đầy sao” của Van Gogh. Mặc dù có tuổi thọ rất cao, tranh sơn dầu cần nhiều công đoạn trong việc làm sạch và bảo quản hơn
Trong khi đó, acrylic là chất liệu ra đời muộn hơn rất nhiều. Sơn acrylic được sản xuất theo hướng thương mại từ khoảng những năm 1950, phù hợp với tinh thần sáng tạo hiện đại nhờ đặc tính khô nhanh, dễ sử dụng và linh hoạt trên nhiều bề mặt. Nếu sơn dầu thường gợi cảm giác cổ điển, trầm sâu và bền bỉ, acrylic lại mang đến tinh thần phóng khoáng, trực diện, phù hợp với nhiều cách thể nghiệm màu sắc đương đại.
Nhìn từ lịch sử hình thành, có thể nói sơn dầu và acrylic không chỉ khác nhau ở cấu tạo chất liệu mà còn đại diện cho hai nhịp phát triển khác nhau của hội họa: một bên là chiều sâu truyền thống, một bên là tính linh hoạt của nghệ thuật hiện đại.
Tranh sơn dầu (trái) và tranh acrylic (phải)
Một số so sánh giữa hai loại sơn
Một số điểm khác biệt giữa hai chất liệu có thể kế đến như:
- Màng sơn của sơn dầu khá kị môi trường kiềm, vì vậy không phù hợp với các bề mặt như gạch vữa, bê tông, thạch cao… Tuy nhiên, acrylic thì không gặp vấn đề này.
- Màng sơn Acrylic kị nhiệt độ thấp. Ở điều kiện nhiệt độ gần đến 0 độ C dễ dẫn đến giòn và nứt. Tuy nhiên, sơn dầu ngược lại lại chịu lạnh khá tốt và có thể chịu được nhiệt độ âm.
- Acrylic dễ dính bụi hơn sơn dầu, khó làm sạch hơn nhưng bám dính rất tốt ở bề mặt nhám.
- Tuổi thọ tranh sơn dầu có thể lên đến được 500 năm (với chất lượng họa phẩm tốt và bảo quản đúng cách). Tuổi thọ tranh acrylic với những điều kiện tương tự còn có tuổi thọ ngắn hơn do đặc tính hóa học sử dụng trong công nghiệp và các yếu tố khác.
|
Tiêu chí |
Sơn dầu |
Sơn Acrylic |
|
Lịch sử |
1100s: Bắt đầu từ thế kỷ 12, tranh sơn dầu trở nên phổ biến nhờ sức ảnh hưởng của phong trào Phục Hưng. |
1950s: Sơn Acrylic bắt đầu được đem vào sử dụng trong hội họa vào những năm 50 của thế kỷ 20. |
|
Linh hoạt |
Không có nhiều tính thử nghiệm khi khó kết hợp với những chất liệu khác. |
Có tính linh hoạt cao khi có thể kết hợp với nhiều chất liệu để tạo nên những kết cấu khác nhau. |
|
Mùi |
Tranh sơn màu khá nặng mùi, nếu không biết sử dụng sẽ gây hại đến sức khỏe khi tiếp xúc thời gian dài. |
Khá thân thiện với người dùng khi mùi không quá nặng. |
|
Tốc độ khô |
Có thể mất đến một tuần để khô (tùy kích thước tác phẩm). Lâu khô nên có thể chỉnh sửa thoải mái mà không làm hỏng tranh. |
Tốc độ khô nhanh hơn, tuy nhiên đây là điểm trừ nếu họa sĩ muốn chỉnh sửa vì sẽ phải cạo lớp sơn ban đầu. |
|
Độ bền |
Độ bền cao, có thể tồn tại đến hàng trăm năm. Tuy nhiên tranh có xu hướng ngả màu vàng vì dễ ảnh hưởng bởi ánh sáng. |
Tuổi thọ ngắn hơn, tuy nhiên lại có độ bền màu cao. |
Các phương pháp chung để bảo quản tranh sơn dầu và acrylic
Dù có đặc tính khác nhau, tranh sơn dầu và acrylic đều cần được bảo quản trong môi trường ổn định để giữ màu sắc, bề mặt và giá trị thẩm mỹ lâu dài. Một số lưu ý quan trọng gồm:
- Tránh ánh nắng trực tiếp: Không nên treo tranh ở vị trí có nắng chiếu thẳng trong thời gian dài, vì ánh sáng mạnh có thể khiến màu tranh phai dần và ảnh hưởng đến bề mặt sơn.
- Giữ tranh ở nơi khô thoáng: Nên treo tranh trong không gian thông thoáng, hạn chế ẩm thấp. Với khí hậu nóng ẩm, độ ẩm cao có thể ảnh hưởng đến toan, khung tranh và lớp sơn.
- Tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột: Cả tranh sơn dầu và acrylic đều nên được đặt trong môi trường có nhiệt độ ổn định, tránh gần nguồn nhiệt, máy sưởi, bếp hoặc nơi quá lạnh.
- Không chạm tay trực tiếp lên bề mặt tranh: Mồ hôi, dầu tự nhiên và bụi bẩn từ tay có thể để lại dấu vết trên bề mặt tác phẩm. Khi cần di chuyển, nên cầm vào phần khung hoặc cạnh tranh.
- Vệ sinh bằng dụng cụ mềm: Có thể dùng chổi lông mềm hoặc khăn khô mềm để phủi bụi nhẹ nhàng. Không nên dùng nước, hóa chất tẩy rửa hoặc dung môi khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.
- Xử lý thận trọng khi tranh có dấu hiệu hư hại: Nếu tranh xuất hiện nứt, bong lớp sơn, mốc hoặc bám bẩn nặng, nên liên hệ gallery hoặc đơn vị phục chế chuyên nghiệp thay vì tự làm sạch tại nhà.
Tranh sơn dầu và tranh acrylic đều cần được bảo quản trong điều kiện khô thoáng
Các họa sĩ tiêu biểu trong từng chất liệu
Họa sĩ tranh sơn dầu
Nguyễn Thanh Bình
Nguyễn Thanh Bình sinh năm 1954 tại Hà Nội, tốt nghiệp Trường Cao đẳng Mỹ thuật Việt Nam và Đại học Mỹ thuật TP. Hồ Chí Minh. Ông được biết đến với phong cách hiện thực lãng mạn, thường khai thác hình ảnh thiếu nữ, nữ sinh, vũ công ba lê và tình mẫu tử bằng gam màu dịu, bố cục tĩnh lặng, giàu chất thơ.
Một số tác phẩm tiêu biểu đang được giới thiệu tại Green Palm Gallery: Giờ giải lao, Đồng ca, Cô giáo và sinh viên, Nhạc trưởng,...
Tác phẩm tranh sơn dầu “Cô giáo và sinh viên” của họa sĩ Nguyễn Thanh Bình
Hoàng Phượng Vỹ
Hoàng Phượng Vỹ sinh năm 1962 tại Hà Nội, tốt nghiệp Đại học Kiến trúc Hà Nội, là thành viên Hội Mỹ thuật Việt Nam và Hội Mỹ thuật Hà Nội. Tranh của ông mang dấu ấn trường phái “Ngây thơ”, nổi bật với hình ảnh trẻ em, con vật, trò chơi và đời sống thường nhật được thể hiện bằng màu sắc hồn nhiên, bố cục giản dị nhưng giàu liên tưởng.
Một số tác phẩm tiêu biểu đang được giới thiệu tại Green Palm Gallery: Đối xứng, Giai điệu ngọt ngào, Tiểu hổ,...
Tác phẩm tranh sơn dầu “Đối xứng” của họa sĩ Đào Phượng Vỹ
Đào Hải Phong
Đào Hải Phong sinh năm 1965 tại Hà Nội, thuộc thế hệ nghệ sĩ Đổi Mới của mỹ thuật đương đại Việt Nam và bắt đầu sáng tác độc lập từ năm 1992. Ông nổi bật với tranh phong cảnh giàu chất mộng, thường sử dụng hình ảnh ngôi nhà, mặt hồ, vầng trăng, hàng cây để gợi nên không gian ký ức yên bình, trầm lắng và sâu sắc.
Một số tác phẩm tiêu biểu đang được giới thiệu tại Green Palm Gallery: Sương xanh, Xuân hồng, Cùng nhau đón hoàng hôn, Đêm thu, Mùa chín,...
Tác phẩm tranh sơn dầu “Mùa chín” của họa sĩ Đào Hải Phong
Họa sĩ tranh acrylic
Nguyễn Thị Hoài Thương
Nguyễn Thị Hoài Thương sinh năm 1987 tại Quảng Nam, tốt nghiệp Đại học Mỹ thuật TP. Hồ Chí Minh năm 2010 và từng tham gia nhiều triển lãm trong nước, quốc tế. Tranh acrylic của cô thường hướng về thiên nhiên, khu vườn và sự chuyển động của cảnh sắc, với bảng màu tươi sáng, trong trẻo, giàu cảm xúc.
Một số tác phẩm tiêu biểu đang được giới thiệu tại Green Palm Gallery: Khu vườn ước mơ, Mùa trái chín, Bản giao hưởng mùa thu,...
Tác phẩm tranh acrylic “Khu vườn ước mơ” của họa sĩ Nguyễn Thị Hoài Thương
Trương Sáng
Trương Sáng sinh năm 1980 tại Bắc Kạn, từng học tại Trường Văn hóa Nghệ thuật Việt Bắc và Đại học Mỹ thuật Việt Nam, là thành viên Hội Mỹ thuật Việt Nam. Tác phẩm acrylic của anh kết hợp tinh thần nghệ thuật truyền thống, văn hóa vùng núi Bắc Bộ và cảm quan đương đại, tạo nên phong cách trẻ trung, vui nhộn, giàu tính kể chuyện.
Một số tác phẩm acrylic tiêu biểu đang được giới thiệu tại Green Palm Gallery: Dưới trăng, Ngày vui, Nuôi lợn, Giai điệu ngọt ngào,..
Tác phẩm tranh acrylic “Dưới trăng” của họa sĩ Trương Sáng
Lã Quý Tùng
Lã Quý Tùng sinh năm 1966 tại TP. Hồ Chí Minh, học tại Đại học Mỹ thuật TP. Hồ Chí Minh và là hội viên Hội Mỹ thuật TP. Hồ Chí Minh, Hội Mỹ thuật Việt Nam. Tranh acrylic của ông thiên về ngôn ngữ trừu tượng, khai thác màu sắc, ký hiệu, hình khối và khoảng trống để tạo nên những cấu trúc thị giác giàu suy tưởng.
Một số tác phẩm tiêu biểu đang được giới thiệu tại Green Palm Gallery: Plus 0 2023, Plus 0 2022 II, Mùa sắc,...
Tác phẩm tranh acrylic “Màu sắc” của họa sĩ Lã Quý Tùng
Nhìn chung, sơn dầu và acrylic đều có sức hấp dẫn riêng trong thế giới hội họa.Tuy nhiên, khi lựa chọn tranh, người thưởng lãm không nhất thiết phải đặt hai chất liệu này lên bàn cân hơn kém; điều quan trọng hơn là tác phẩm có chạm đến cảm xúc, phù hợp với không gian sống và phản ánh gu thẩm mỹ của người sở hữu hay không.
Để cảm nhận rõ hơn sự khác biệt giữa tranh sơn dầu và acrylic, bạn có thể tham khảo các tác phẩm đang được Green Palm Gallery giới thiệu tại hai không gian ở Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, hoặc khám phá bộ sưu tập trực tuyến của gallery để tìm ra chất liệu, họa sĩ và tác phẩm phù hợp với mình.
|
GREEN PALM GALLERY – Phòng tranh Cọ Xanh Phòng tranh tại Hà Nội: 39 Hàng Gai, Hà Nội, Việt Nam
Phòng tranh tại TP Hồ Chí Minh: 49 Mạc Thị Bưởi, TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam
|