Nguyễn Thế Dung và đàn bò một con
Nhắc đến Nguyễn Thế Dung, nhiều người yêu nghệ thuật thường nhớ ngay đến biệt danh Dung “Bò” - cách gọi gắn liền với hình tượng con bò xuất hiện bền bỉ trong sáng tác của anh. Không chỉ là một đối tượng tạo hình quen thuộc, con bò trong tranh Nguyễn Thế Dung được nhân hóa, biến dạng và đặt vào những tình huống giàu tính châm biếm, mở ra nhiều liên tưởng về con người và đời sống xã hội hiện đại.
Tìm hiểu về họa sĩ Nguyễn Thế Dung
Nguyễn Thế Dung sinh năm 1985 tại Thanh Hóa, Việt Nam. Anh tốt nghiệp Đại học Mỹ thuật Việt Nam, Hà Nội năm 2008 và tiếp tục học thạc sĩ hội họa tại đây vào năm 2011. Từ những năm đầu theo đuổi nghệ thuật, Nguyễn Thế Dung đã tham gia nhiều triển lãm trong và ngoài nước, dần định hình dấu ấn cá nhân trong hội họa đương đại Việt Nam qua hình tượng con bò và những biến thể giàu tính biểu tượng. Không chỉ là họa sĩ vẽ tranh trên giấy mà anh còn có bàn tay điêu khắc tài hoa, các sản phẩm điêu khắc của anh cũng mang những dấu ấn riêng, đầy tính độc đáo.
Phong cách nghệ thuật của Nguyễn Thế Dung à sự kết hợp giữa nền tảng tả thực, cảm quan siêu thực và tinh thần hiện đại của nghệ thuật pop. Những hình ảnh quen thuộc trong đời sống được đưa vào tranh với màu sắc nổi bật, cấu trúc rõ ràng và cảm giác thị giác gần gũi. Anh không đặt nặng việc diễn giải tác phẩm theo một tầng triết lý cố định, mà để hình ảnh tự mở ra những liên tưởng riêng cho người xem.
Đặc biệt, Nguyễn Thế Dung gắn liền với biệt danh Dũng “bò”, một cách gọi gắn liền với hình tượng con bò xuất hiện bền bỉ trong sáng tác của anh. Tuy nhiên, con bò trong hội họa Nguyễn Thế Dung không chỉ là hình ảnh nông thôn hay một đối tượng tả thực thông thường. Đó là một biểu tượng được biến đổi, lai ghép và lặp lại: có khi là thân bò không hoàn chỉnh, có khi kết hợp với bàn tay người, có khi hiện lên như một thực thể vừa hài hước vừa day dứt.
Họa sĩ Nguyễn Thế Dung trong triển lãm “Nghiệm cảnh” của chính anh (Ảnh:Dantri.vn)
Hình ảnh "Đàn bò một con" trong thế giới siêu thực của Nguyễn Thế Dung
Đề tài trong nghệ thuật là một khoảng hiện thực. Mỗi nghệ sĩ thường có một đề tài ruột, tức là cái hiện thực cuộc sống mà anh ta thuộc nhất. Nhưng biểu tượng nghệ thuật thì lại không phải như vậy, cho dù cái biểu tượng đó cũng vẫn là trong đời sống mà ra. Biểu tượng có lẽ là sự ám ảnh của tác giả, tại sao anh ấy không “chọn” cái này, vật này, con này mà lại là những cái kia làm biểu tượng nghệ thuật cho mình. Điều này liên quan đến trải nghiệm sống trong quá khứ, có thể rất lâu rồi, liên quan đến những biến cố tinh thần và một loạt những khu vực khác như ký ức, tâm lý. Ám ảnh nghệ thuật thông qua biểu tượng không đến mức bất khả giải nhưng cũng gần như thế.
Với hoạ sĩ Nguyễn Thế Dung là con bò. Biểu tượng nghệ thuật của Dung là con bò. Dung ám ảnh con bò. Con bò là biểu tượng nghệ thuật của Nguyễn Thế Dung có nghĩa là con bò không phải là đích đến, không phải là đối tượng để mô tả mà là phương tiện để Dung bộc lộ, giãi bày thế giới nội tâm của mình.
Cho nên tuy Dung sử dụng bút pháp tả thực, có ánh sáng, có đậm nhạt, diễn khối chính xác kỹ lưỡng nhưng chẳng con bò nào hoàn chỉnh cả, chẳng con nào đầy đủ cả tuy ai cũng nhận ra đó là những con bò. Tất cả những con bò của Dung đều không đầu, thay vào đó, mọc từ đó ra là những bàn tay, tay người. Thế là đã từ thực sang siêu thực, từ có lý sang vô lý. Những đầu bò – bàn tay, xòe ra, ngửa ra, nắm lấy đuôi mình, nắm lấy chân sau của mình, nắm tay nhau. Giằng co, giằng xé, phẫn uất hay nhẫn nhục. Gọi là những con bò cũng được mà gọi là một con bò cũng không sai hay đó là Đàn bò một con? Bởi vì tất cả đều giống nhau, dính với nhau, chồng lên nhau, xếp hàng ngang hay dọc, to dần đều, nhỏ dần đều, đậm dần, nhạt dần. Sự giống nhau và sự vô lý sẽ sinh sự sự sinh, sinh nghĩa thông qua một loạt câu hỏi tại sao. Tại sao lại mình bò đầu tay người? Tại sao lại là những con bò giống hệt như nhau từ tư thế, hình dáng đến màu? Tại sao những con bò cứ dính lấy nhau? Tại sao lại là mình người đầu bò? Tại sao lại im lặng đến bất động như thế?
Cách lập ý kiểu hóa thân như vậy đã là một phương pháp sáng tác, không chỉ với hội họa, không chỉ bây giờ, đông tây xưa nay đều đã có. Tuy mỗi thời mỗi khác, mỗi nghệ sỹ mỗi khác. Họ phải tìm cách hóa giải hoàn cảnh hóa thân theo cách của mình để bật ra được ý nghĩa, một ý nghĩa đặc biệt nào đó mà không hóa thân thì không thể có, thì vô nghĩa.
Hội họa không phải là văn học để tả kể, nó cũng không minh họa cho một ý tưởng văn học nào. Nhưng hội họa hôm nay khác trước, nó không chỉ tập trung vào cái nhu cầu duy mỹ của thị giác, hội họa hôm nay cần phải đưa ra một “câu chuyện”, một “câu hỏi”. Nguyễn Thế Dung đưa ra những câu hỏi. Nếu có thể trả lời được thì cũng chưa chắc đã đúng. Đó chỉ là một cách hiểu, một phần nhỏ của câu trả lời. Những con bò nằm phủ phục trên những bậc thang trải thảm đỏ là một sự tương phản thành thị nông thôn, tương phản giàu nghèo, nghiêm trang và xô bồ. Những anh chàng thời trang công sở, sơ mi kẻ, comple, giày đen bóng giống nhau như đúc, đều mình người đầu bò, mắt mở thao láo. Người là bò, bò là người. Cái xuất xứ gốc nông dân hay là những cái kệch cỡm của những người thành phố thích học cái xấu của nông thôn và ngược lại những người nông dân chỉ ưa cái không hay của thành phố. Cách bố cục xếp đặt, những con bò giống nhau xếp hàng trên một cái nền phẳng không xác định gợi đến cách hiểu về tâm lý bầy đàn đang rất hot trong xã hội hiện nay, từ ăn mặc đến suy nghĩ thậm chí vui, buồn cũng giống nhau. Đua nhau theo mốt, buồn theo mốt, vui cũng theo mốt.
Xem tranh của những lớp họa sĩ trước thì thấy ngay xấu đẹp, qua tranh người xem sẽ có một cảm giác hân hoan, lạc quan, mơ mộng cũng có thể cảm thấy buồn. Xem tranh của những người trẻ hôm nay xem được lâu hơn, không dễ thấy ngay; tranh hôm nay không quá khắt khe chuyện đẹp xấu, vui buồn. Với những “câu hỏi” trong tranh kiểu như của Nguyễn Thế Dung, người xem được băn khoăn, được đánh thức về một điều gì đó, được tự vấn, được hoang mang, được tự đi tìm lời đáp cho mình.
Nguyễn Thế Dung xuất phát là tả thực nhưng không thuần hội họa mà có pha ngôn ngữ đồ họa ở phần nền nhẵn, phẳng ít chuyển đậm nhạt và phần tạo hình lặp đi lặp lại, lược bỏ chi tiết, bố cục đơn giản. Tiếp theo là sự dịch chuyển qua siêu thực và ít nhiều pop-art. Dung sở hữu một bảng màu không quen thuộc, những màu, những sắc như vọng về từ đâu đó với những tím tái, hồng nhạt, vàng ố, ghi xám gợi đến sự u hoài, trăn trở, tiếc nuối. Đời sống tinh thần của Nguyễn Thế Dung là vậy, hội họa của Dung là như vậy.
Khám phá hình ảnh “Con bò” trong một số tác phẩm của Nguyễn Thế Dung
Bông hồng vàng
“Bông hồng vàng” là tác phẩm tranh sơn dầu của Nguyễn Thế Dung, kích thước 105 x 135 cm, hiện đang được giới thiệu trong bộ sưu tập của Green Palm Gallery. Thoạt nhìn, tác phẩm dễ khiến người xem bối rối bởi cách tổ chức bố cục, chi tiết và màu sắc có phần nghịch lý: một hình tượng bò được nhân hóa trong dáng vẻ con người, mặc comple đĩnh đạc nhưng lại ngồi với tư thế tùy hứng, phía sau là nền ô bàn cờ đan xen, bên cạnh xuất hiện một bông hồng vàng nhỏ. Đặc biệt, con bò không mang màu sắc tự nhiên mà được phủ sắc đỏ rực, tạo nên điểm nhấn mạnh mẽ trên nền tối của bức tranh.
Nhưng càng nhìn, bức họa càng mở ra nhiều lớp liên tưởng. Dù nhan đề tác phẩm hướng sự chú ý đến bông hồng, hình ảnh này lại chỉ chiếm một phần nhỏ ở góc tranh, trong khi chủ thể nổi bật vẫn là con bò được cách điệu hóa. Chính sự lệch pha ấy tạo nên sức gợi đặc biệt: bông hồng vàng có thể được hiểu như một dấu hiệu của cái đẹp hoàn hảo hoặc một khát vọng tinh tế bị đặt cạnh hình tượng con bò đỏ đầy áp lực thị giác. Trong tương quan đó, Nguyễn Thế Dung dường như không kể một câu chuyện rõ ràng, mà gợi ra một trạng thái xã hội: khi vẻ ngoài chỉn chu, quy chuẩn và quyền lực có thể che giấu bên trong những bản năng, sự tùy hứng hoặc những mâu thuẫn khó gọi tên của con người hiện đại.
Tác phẩm “Bông hồng vàng” với nhiều tầng ý nghĩa
Bạn và tôi
“Bạn và tôi” cũng là một tác phẩm tranh sơn dầu của Nguyễn Thế Dung, kích thước 105 x 135 cm. Vẫn tiếp nối hình tượng con bò được nhân hóa, họa sĩ đặt vào tranh hai dáng hình chỉn chu trong trang phục lịch lãm, với tư thế và cử chỉ gần như tương đồng. Thoạt nhìn, hai nhân vật hiện lên như một cặp đôi song hành thân thiết, đồng điệu từ dáng vẻ bên ngoài đến những động tác nhỏ của bàn tay.
Tuy nhiên, chính sự giống nhau ấy lại khiến bức tranh trở nên đáng suy ngẫm hơn. Quan sát kỹ, người xem có thể nhận ra giữa hai hình thể dường như tồn tại một khoảng cách vô hình. Ranh giới ấy không được vẽ ra trực diện, mà được gợi lên tinh tế qua sự chuyển đổi màu sắc ở bàn tay khi vượt qua vùng tiếp giáp giữa hai nhân vật. Chi tiết nhỏ này khiến mối quan hệ trong tranh không còn đơn thuần là sự gần gũi hay đồng điệu, mà mở ra một tầng nghĩa khác: trong nhiều kết nối xã hội tưởng như thân thiết, con người vẫn giữ cho mình những vùng riêng, những giới hạn và cả sự dè chừng lẫn nhau.
Tác phẩm “Bạn và tôi” của Nguyễn Thế Dung khiến ta suy ngẫm về mối quan hệ trong xã hội
Điêu khắc VII
Không chỉ dừng lại ở tranh sơn dầu, Nguyễn Thế Dung còn mở rộng thế giới tạo hình của mình sang điêu khắc. Green Palm Gallery xin giới thiệu tới bạn đọc “Điêu khắc VII” - một tác phẩm tiêu biểu được thực hiện bằng chất liệu sơn trên fiberglass, kích thước 23 x 78 x 26cm.
Ở tác phẩm này, hình ảnh con bò đỏ quen thuộc trong sáng tác của Nguyễn Thế Dung được đưa ra khỏi mặt phẳng hội họa để hiện diện như một khối hình độc lập trong không gian. Con bò mặc vest lịch lãm, nằm soài trong tư thế thư giãn, vừa có vẻ ung dung, tự mãn, vừa gợi cảm giác châm biếm nhẹ nhàng. Lớp sơn phủ trên fiberglass tạo bề mặt bóng mượt, khiến tác phẩm trở nên bắt mắt hơn, đồng thời làm nổi bật tính giễu nhại ẩn sau vẻ ngoài chỉn chu và hào nhoáng của nhân vật.
Với kích thước nhỏ gọn nhưng giàu cá tính thị giác, “Điêu khắc VII” phù hợp với những không gian trưng bày hiện đại như phòng khách, phòng làm việc, sảnh tiếp khách, studio sáng tạo hoặc các bộ sưu tập nghệ thuật đương đại.
Tác phẩm “Điêu khắc VII” của Nguyễn Thế Dung
Để tìm hiểu thêm về các tác phẩm của Nguyễn Thế Dung, người yêu nghệ thuật có thể tham khảo bộ sưu tập đang được giới thiệu tại Green Palm Gallery hoặc liên hệ phòng tranh để được tư vấn chi tiết về tác phẩm phù hợp với không gian và gu thưởng lãm cá nhân.
|
GREEN PALM GALLERY – Phòng tranh Cọ Xanh Phòng tranh tại Hà Nội: 39 Hàng Gai, Hà Nội, Việt Nam
Phòng tranh tại TP Hồ Chí Minh: 49 Mạc Thị Bưởi, TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam
|