Nguyễn Thành Chương: Từ đứa trẻ thần đồng cho đến một họa sĩ không ngừng tìm kiếm sự khác biệt
Nguyễn Thành Chương bước vào nghệ thuật từ rất sớm, từng được xem như một “thần đồng hội họa”, nhưng không dừng lại ở hào quang tuổi nhỏ. Tranh của ông là cuộc đối thoại bền bỉ giữa ký ức làng quê, tinh thần văn hóa truyền thống và một ngôn ngữ tạo hình theo phong cách lập thể hiện đại, cá tính, luôn hướng đến sự khác biệt.
Tiểu sử Nguyễn Thành Chương
Nguyễn Thành Chương, thường được biết đến với tên gọi họa sĩ Thành Chương, sinh năm 1949 tại Bắc Ninh. Ông học tại Trường Cao đẳng Mỹ thuật Hà Nội từ năm 1960, từng tham gia quân đội, làm họa sĩ cho tạp chí Thống Nhất và gắn bó nhiều năm với Báo Văn Nghệ. Trong sự nghiệp, ông có nhiều triển lãm trong và ngoài nước, đạt các giải thưởng mỹ thuật như Giải 3 Triển lãm Mỹ thuật Hà Nội năm 1973, giải đồ họa quốc tế tại Cộng hòa Séc năm 1974, cùng nhiều giải thưởng tranh minh họa và đồ họa khác. Năm 2001, tác phẩm của ông được chọn in tem quốc tế bởi Liên Hợp Quốc.
Tình yêu hội họa của Nguyễn Thành Chương bắt đầu từ rất sớm. Ông đã bắt đầu vẽ từ năm 7 tuổi và từng đạt huy chương vàng tại một cuộc thi vẽ tranh quốc tế dành cho trẻ em, chính vì thế ông cũng được mệnh danh là “thần đồng hội họa”. Tuy nhiên, điều đáng nói ở Thành Chương không chỉ là tài năng sớm nở, mà là cách ông vượt qua cái bóng của chính danh tiếng thuở thiếu thời để tiếp tục tự vấn, thay đổi và tìm kiếm một tiếng nói hội họa riêng.
Cảm hứng nghệ thuật của Nguyễn Thành Chương gắn liền với hình ảnh làng quê Việt Nam và tinh thần văn hóa truyền thống. Người xem thường bắt gặp trong tranh ông những chú bé mục đồng, con trâu, vầng trăng, mái nhà, gương mặt người quê hay những chân dung tự họa đầy suy tư theo phong cách lập thể. Tranh của ông không thể hiện làng quê như một ký ức tĩnh tại, Thành Chương đưa vào đó nhịp thở hiện đại bằng màu sắc rực rỡ, đường nét cô đọng và cách tổ chức bố cục giàu tính biểu tượng.
Hình ảnh họa sĩ Thành Chương (Ảnh: thanhnien.vn)
Sự nghiệp của Thành Chương: Từ tiếng vang thuở nhỏ đến nỗ lực tạo nên sự khác biệt
“Đứa trẻ vàng” (The Golden Child Syndrome) là tên gọi của một hiện tượng những đứa trẻ được xem là sáng giá, thông minh thuở bé nhưng cuối cùng vì lớn lên trong sự kì vọng quá nhiều mà đánh mất khả năng thiên bẩm của mình. Hiện tượng này thường xảy ra đối với những đứa trẻ được xem là “thần đồng”, để rồi khi lớn lên không thể thoát khỏi cái bóng tài năng lúc nhỏ và “chết ngạt” trong sự thất vọng của bản thân.
Nguyễn Thành Chương kể rằng anh đã từng được mệnh danh là thần đồng hội họa khi liên tục đạt những thành tích Mỹ thuật quốc tế ở tuổi đời rất nhỏ (anh vẽ từ năm 6 tuổi). Hầu hết những tác phẩm mang đi dự thi đều có được giải cao nên thời điểm đó, anh bảo, anh đôi khi kiêu ngạo về chính mình. Nhưng rồi một dạo, anh về nông thôn vui thú; bỗng dưng ra giữa cánh đồng ngửa mặt lên trời và nhận ra mình những gì mình đạt được không là gì so với vũ trụ rộng lớn.
Tự dưng, cái ngông cuồng về chính bản thân anh không còn nữa. Anh tự vấn về chính mình để không ngừng thay đổi. Và cũng có lẽ vì lí đó mà anh đã trở thành một trong số ít những “đứa trẻ vàng” thoát khỏi bóng ma kì vọng thời bé. Như đã nói, những đứa trẻ tài năng đôi khi mắc kẹt trong quá khứ của mình vì mù mờ bởi làn sương khen ngợi và không thể tiến xa thêm. Thế nhưng, nhờ vào việc thấy được mình là ai và không ngừng mưu cầu sự hoàn hảo cho các tác phẩm, Nguyễn Thành Chương đã trở thành một trong những họa sĩ hàng đầu trong nền hội họa nước nhà.
Nguyễn Thành Chương từ khi đó luôn muốn đưa sự khác biệt vào trong chính tác phẩm của mình. Chủ thể trong tranh của anh luôn là những thứ rất đỗi quen thuộc trong cuộc sống nhưng bằng cách này hay cách khác, Nguyễn Thành Chương luôn thổi vào đó một sự sống mới. Từ hình tượng đơn thuần như con trâu, con gà, gia đình cho đến đứa trẻ mục đồng chăn trâu, anh lại dụng những khối và màu rất đặc biệt, một hơi thở rất hiện đại qua những gam màu rực rỡ.
Thật khó để chọn chỉ một hay hai tác phẩm tiêu biểu để đại diện cho chặng đường hơn 60 năm miệt mài với đam mê nghệ thuật của anh. Là người kiên định tin vào lý tưởng nghệ thuật của mình, Thành Chương chưa bao giờ để dư luận bên ngoài ảnh hưởng đến nét cọ của mình: “Tôi không thích thì giời ép tôi tôi cũng không làm, tôi đã thích thì giời cấm tôi tôi cũng vẫn làm.” Phong cách của anh “không lẫn đi đâu được” khi các bức họa đều toát lên một sự quyến rũ khó cưỡng từ các yếu tố văn hóa của làng quê Việt Nam. Đây chính là lí do khiến khán giả bị hút hồn vào những tác phẩm rực rỡ màu sắc hiện đại của anh nhưng vẫn thấy vô cùng gần gũi và mộc mạc.
Trong mắt Thành Chương, văn hóa Việt Nam tuy chịu nhiều ảnh hưởng từ Trung Quốc, nhưng không hề bị đồng hóa. Nếu con sư tử của Tàu trông vô cùng dữ dằn, thì khi về Việt Nam đã trở thành con nghê với nét vô tư xởi lởi. Chính vì vậy, cần phải biết phát huy những nét đẹp vốn có của chúng ta, từ hình ảnh làng quê thân thuộc đến những phong cách nghệ thuật truyền thống như sơn mài.
Nhưng nếu chỉ dừng lại ở việc tiếp thu truyền thống dân tộc, người nghệ sỹ nhiều khi lại bó buộc chính khả năng sáng tạo của mình. Chính vì vậy, Thành Chương còn học hỏi những điểm hay từ nghệ thuật đương đại để đưa tác phẩm của mình trở thành dị biệt, để ai cũng có thể nhận ra chỉ sau một lần nhìn. Với anh, sơn mài, sơn ta hay sơn Nhật cũng chỉ là công cụ để đạt mục đích cuối cùng: Đưa góc nhìn của người nghệ sỹ đến gần hơn với khán giả.
Tìm hiểu một số tác phẩm của Thành Chương
Tắm nắng
“Tắm nắng” là tác phẩm sơn mài của Nguyễn Thành Chương, kích thước 100 x 100 cm. Vẫn trung thành với ngôn ngữ tạo hình lập thể giàu cá tính, họa sĩ sắp đặt bố cục và hình khối theo cách phóng khoáng, dị biệt và đầy ngẫu hứng. Thế nhưng, trong những mảng hình tưởng như được biến đổi tự do ấy, người xem vẫn dễ dàng nhận ra hình ảnh con trâu, đứa trẻ thổi sáo, những cuộc vui hồn nhiên gắn với tuổi thơ nơi làng quê Việt Nam.
Không chỉ gây ấn tượng ở bố cục, tranh Thành Chương còn cuốn hút bởi cách ông sử dụng màu sắc và hình thể để tạo nên sức mạnh thị giác riêng. Những gam vàng, đỏ, xanh lá được đặt cạnh nhau một cách táo bạo, vừa đem lại cảm giác rực rỡ, sống động, vừa gợi lên vẻ đẹp ấm áp của ký ức làng quê trong tâm thức người Việt.
Vẻ đẹp tuổi thơ được tái hiện qua tác phẩm “Tắm nắng” của Hoài Thương
Làng bình yên
“Làng bình yên” là tác phẩm sơn mài của Nguyễn Thành Chương, kích thước 70 x 70 cm. Bức tranh gợi mở những hình ảnh thân thuộc của làng quê Việt Nam: tán cây, con đường, mái nhà đơn sơ… được sắp đặt, chồng lớp theo ngôn ngữ tạo hình lập thể. Các chi tiết được tiết chế, màu sắc được giản lược vừa đủ, tạo nên vẻ đẹp mộc mạc, bình dị như chính nhịp sống thôn quê.
Điểm đáng chú ý của tác phẩm nằm ở hình ảnh con người được đặt trọn vẹn giữa không gian làng quê, như thể mọi cảnh vật đang dịu dàng bao bọc và chở che. Đôi mắt khép lại, gương mặt an nhiên gợi cảm giác tĩnh tại, thanh thản, đó có lẽ cũng là cảm xúc của một con người khi được quê hương ôm ấp, nuôi dưỡng và vỗ về bằng tất cả yêu thương.
Vẻ đẹp làng quê hiện lên giản dị mà độc đáo qua tác phẩm “Làng bình yên”
Chân dung tự họa
“Chân dung tự họa” cũng là tác phẩm sơn mài của Nguyễn Thành Chương, kích thước 70 x 70 cm. Không còn là hình ảnh làng quê truyền thống Việt Nam, tác phẩm đưa người xem đến gần hơn với thế giới nội tâm của người nghệ sĩ. Trong “Chân dung tự họa” thể hiện rõ bút pháp kỳ ảo của Thành Chương, với cách lạ hóa nhân vật qua đôi mắt, khuôn miệng, cánh mũi, đường nét và hình khối. Chính sự biến đổi ấy khiến chân dung không còn là một hình ảnh nhận diện thông thường, mà trở thành một cấu trúc biểu cảm giàu cá tính. Họa sĩ không chỉ vẽ gương mặt, mà còn vẽ cách mình nhìn chính mình: những suy tư, ám ảnh, khí chất và bản lĩnh sáng tạo.
Thành Chương tự họa lại chính mình trong tác phẩm “Chân dung tự họa”
Để tìm hiểu thêm về tranh Nguyễn Thành Chương, người yêu nghệ thuật có thể tham khảo các tác phẩm đang được giới thiệu tại Green Palm Gallery hoặc liên hệ phòng tranh để được tư vấn chi tiết về tình trạng tác phẩm, báo giá và hình ảnh thực tế.
|
GREEN PALM GALLERY – Phòng tranh Cọ Xanh Phòng tranh tại Hà Nội: 39 Hàng Gai, Hà Nội, Việt Nam
Phòng tranh tại TP Hồ Chí Minh: 49 Mạc Thị Bưởi, TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam
|