Bùi Hữu Hùng – Người giữ lại hơi thở của hồi ức
Trong dòng chảy của mỹ thuật đương đại Việt Nam, họa sĩ Bùi Hữu Hùng tạo nên một thế giới riêng bằng chất liệu sơn mài truyền thống. Từ hình ảnh những người phụ nữ trong trang phục xưa, không gian hoàng cung đến cảnh sắc thiên nhiên trầm mặc, tranh của ông như mở ra cánh cửa dẫn người xem trở về một miền ký ức xa xưa.
Giới thiệu về họa sĩ Bùi Hữu Hùng
Họa sĩ Bùi Hữu Hùng sinh năm 1957 tại Hà Nội, là một trong những gương mặt nổi bật của hội họa sơn mài Việt Nam đương đại. Ông tốt nghiệp Đại học Mỹ thuật Hà Nội và là thành viên Hội các họa sĩ Sơn mài Quốc tế. Trong nhiều thập niên hoạt động nghệ thuật, tác phẩm của ông đã xuất hiện tại nhiều triển lãm trong và ngoài Việt Nam, từ Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh đến London, Paris, Hồng Kông, Singapore, Dubai và Miami.
Với nền tảng xuất thân từ gia đình với nghề sơn truyền thống, giúp ông thấu hiểu đặc tính của sơn ta, quy trình tạo vóc, phủ màu, mài và hoàn thiện bề mặt tác phẩm. Kinh nghiệm của người thợ thủ công kết hợp với tư duy tạo hình của một họa sĩ đã tạo nên phong cách nghệ thuật riêng: kỹ thuật chắc chắn nhưng không bị giới hạn bởi khuôn mẫu truyền thống.
Trong sáng tác, Bùi Hữu Hùng khai thác linh hoạt khả năng tạo lớp và phản chiếu ánh sáng của sơn mài. Những gam màu đỏ son, đen, nâu trầm và vàng thường được đặt cạnh nhau, tạo nên không gian vừa cổ kính, sang trọng vừa huyền ảo. Hình ảnh phụ nữ trong trang phục xưa, đời sống cung đình, hoa văn cổ, tre, thuyền, mục đồng hay cảnh sắc làng quê được thể hiện theo hướng gợi nhớ hơn là minh họa trực tiếp. Qua sự kết hợp giữa chất liệu truyền thống, bảng màu trầm sâu và hệ thống hình ảnh giàu tính biểu tượng, họa sĩ làm nổi bật vẻ đẹp văn hóa Việt Nam trong một ngôn ngữ hội họa mang tinh thần đương đại.
Họa sĩ Bùi Hữu Hùng bên cạnh các tác phẩm của mình
Họa sĩ Bùi Hữu Hùng và hành trình tái hiện những ký ức xưa cũ qua chất liệu sơn mài
Theodor Mommsen – một trong những tác gia cổ điển vĩ đại nhất thế kỉ 19 – từng phát biểu: “The writer of history is perhaps closer to the artist than the scholar” (Người viết sử có lẽ giống với nghệ sĩ hơn là một học giả). Thật vậy, bên cạnh sử gia và tính chất lưu giữ lịch sử qua ngôn từ, một người nghệ sĩ vẫn có thể cùng mang trọng trách công việc đó thông qua nghệ thuật như họa sĩ Bùi Hữu Hùng. Chính anh là một trong những người từng chút một giữ lại lịch sử, giữ lại hơi thở của hồi ức và đem những thứ đó trở thành nguồn sống mãi mãi cho tác phẩm của mình.
Cho dù sáng tác bằng nhiều chất liệu khác nhau như sơn dầu, sơn mài, acrylic, chất liệu tổng hợp, điêu khắc… nhưng họa sĩ Bùi Hữu Hùng vẫn nổi tiếng nhất với chất liệu sơn mài từ những tác phẩm đầu tiên. Xuất thân từ gia đình với nghề sơn truyền thống, Bùi Hữu Hùng đã tiến vào thế giới hội họa từ rất sớm và là một trong những họa sĩ-chuyên gia hàng đầu Việt Nam về sơn mài ở thời kì Đổi mới. Đề tài trong các tác phẩm của anh luôn xoay quanh những câu chuyện về hoàng cung, phụ nữ quý tộc, khung cảnh lịch sử, trang phục truyền thống… Tất cả đều nhuốm màu cổ xưa, chứa âm điệu của những ngày đã cũ thông qua chiều sâu tác phẩm lẫn kĩ thuật điêu luyện của Bùi Hữu Hùng.
Những người mến mộ nghệ thuật khi nhắc đến anh có lẽ luôn nhớ đến hình tượng người phụ nữ trong trang phục hoàng tộc quý phái như tác phẩm “Cầu nguyện” dưới đây. Dù không sử dụng bất kì nhân vật thực nào trong lịch sử, Bùi Hữu Hùng vẫn lấy cảm hứng từ nội tâm sâu lắng cũng như nỗi buồn bên trong của người phụ nữ trong chế độ triều đình thời đó. Từ chính sự tưởng tượng đó, tác phẩm dù cổ điển nhưng không bao giờ mất đi vẻ cuốn hút sáng tạo của người nghệ sĩ.
Mang cái “ta” (chất liệu sơn mài truyền thống) để kể về cái “ta” (những câu chuyện lịch sử) nhưng lại không nhàm chán. Các tác phẩm sơn mài này khiến người xem chìm vào một bầu trời kì ảo, để chính mình phải tự vấn lại về câu chuyện nhân sinh từ quá khứ. Để có được những cảm giác cổ xưa như trên thông qua xem tác phẩm, thật sự hiếm ai làm được như Bùi Hữu Hùng.
Đối với Bùi Hữu Hùng, cảm hứng từ cuộc sống hoàng cung với những người phụ nữ trong các trang phục truyền thống là một đề tài khai thác không bao giờ vơi cạn. Họa sĩ không chỉ khai thác về những yếu tố văn hóa cổ như quần áo, trang sức, motif hoa văn, mà anh còn hình thành nên một thế giới quan đầy riêng biệt. Sự liên tưởng quá khứ, kết hợp giữa lối vẽ cổ điển và chất liệu sơn mài truyền thống đã tạo ra một phong cách rất riêng mang tên Bùi Hữu Hùng.
Bên cạnh những ông hoàng bà chúa, Bùi Hữu Hùng cũng để lại những dấu ấn đặc biệt trên tranh phong cảnh. Kỹ thuật sơn mài truyền thống được họa sĩ vận dụng tối đa nhằm lột tả được âm điệu nhiều chiều sâu của thiên nhiên. Bùi Hữu Hùng thường lấy cảm hứng từ tre, các bức vẽ của anh có xu hướng độc một tông màu nhưng vẫn phân tách thành hai khối màu riêng rẽ. Trên nền cảnh dày đặc lá cây tán nhỏ, Bùi Hữu Hùng thường dồn trọng tâm vào chủ thể chính bằng những nét vẽ tinh tế, mảnh và sắc, họa sĩ cũng không quên đặt vào tranh một vài sự vật nhỏ bé tạo điểm nhấn như con thuyền, mục đồng, chú trâu…
Một số tác phẩm sơn mài đáng chú ý của Bùi Hữu Hùng
Vợ quan
“Vợ quan” là tác phẩm sơn mài của Bùi Hữu Hùng được giới thiệu trong bộ sưu tập tại Green Palm Gallery, kích thước 122 x 122 x 122 cm. Tác phẩm đưa người xem bước vào thế giới nhân vật quen thuộc trong sáng tác của ông: những người phụ nữ thuộc không gian văn hóa và xã hội xưa. Từ trang sức, gấm vóc đến dáng ngồi, nhân vật đều toát lên vẻ trang trọng, quyền quý. Tuy nhiên, phía sau diện mạo khuôn phép ấy, nét mặt trầm lặng, ánh nhìn xa xăm và tư thế tĩnh tại lại gợi mở một đời sống nội tâm sâu kín, nơi những suy tư không dễ giãi bày.
Bảng màu trầm với đỏ đô, vàng đồng và những sắc độ tối càng làm nổi bật địa vị, khí chất sang trọng của người phụ nữ trong xã hội truyền thống. Chất liệu sơn mài giàu chiều sâu kết hợp cùng các hoa văn cổ điển khiến tổng thể bức tranh như được phủ lên một lớp màu thời gian.
Hình ảnh người phụ nữ quyền lực trong xã hội xưa được tái hiện lại trong tác phẩm “Vợ quan” của Bùi Hữu Hùng
Giấc mơ đỏ
Giấc mơ đỏ là tranh sơn mài có kích thước 122 x 122 cm. Trong nghệ thuật sơn mài, đỏ là gam màu có khả năng tạo chiều sâu đặc biệt khi được đặt cạnh đen, vàng hoặc những mảng màu trầm. Với thế giới hội họa của Bùi Hữu Hùng, sắc đỏ còn dễ gợi liên tưởng đến son, vóc, lễ nghi, trang phục và không khí vàng son của một thời đã qua. Những chi tiết như bình, bát, chén, đĩa cổ, chiếc rương, hòm, những đồng xu, những bức Hán tự cổ…thể hiện những suy tưởng về mạch nguồn nội tâm, pha trộn các ám ảnh, ký ức về một thời vàng son hoặc xa hơn nữa.
Sự kết hợp giữa tên gọi giàu liên tưởng và chất liệu sơn mài khiến tác phẩm mang sắc thái vừa cổ điển vừa siêu thực. Những gì thuộc về quá khứ không được nhắc lại nguyên vẹn mà trở về trong trạng thái của một giấc mơ: rực rỡ, mơ hồ và có phần bí ẩn.
“Giấc mơ đỏ” mang đến cảm giác mơ hồ, siêu thực về một thời vàng son xưa
Khoảng tĩnh
Khác với nhiều sáng tác thường được thể hiện trên khung vuông, tác phẩm này được đặt trong bố cục hình tròn, tạo nên một trường nhìn khép kín nhưng đồng thời gợi cảm giác chuyển động tuần hoàn, không có điểm bắt đầu hay kết thúc. Chính lựa chọn ấy khiến sự im lặng, khắc khoải trong tranh như được kéo dài mãi, lan ra ngoài giới hạn của hình ảnh.
Vẫn là sắc đỏ bao trùm, hòa cùng ánh vàng đồng trầm, rặng tre và dòng sông làng quê hiện lên trong một không gian tĩnh mịch, nặng sâu và gần như ngưng đọng. Cảnh vật quen thuộc không còn chỉ là ký ức về quê hương, mà dường như trở thành một miền tâm tưởng, nơi thời gian chậm lại và mọi âm thanh đều lắng xuống.
Không gian như được nén chặt, tĩnh mịch trong “Khoảng tĩnh” của Bùi Hữu Hùng
Tranh của Bùi Hữu Hùng không chỉ lưu giữ hình ảnh của văn hóa truyền thống, mà còn làm sống lại bầu không khí, tâm trạng và vẻ đẹp tinh thần của quá khứ. Người yêu nghệ thuật có thể khám phá thêm các tác phẩm của họa sĩ tại Green Palm Gallery để cảm nhận rõ hơn chiều sâu đặc biệt của thế giới sơn mài ấy.
|
GREEN PALM GALLERY – Phòng tranh Cọ Xanh Phòng tranh tại Hà Nội: 39 Hàng Gai, Hà Nội, Việt Nam
Phòng tranh tại TP Hồ Chí Minh: 49 Mạc Thị Bưởi, TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam
|